Castell Coch, Tongwynlais

Tybir fod y Castell Coch gwreiddiol yn dyddio o’r 12fed neu’r 13fed ganrif.  Daw ei enw o liw y garreg dywodfaen leol yr adeiladwyd y castell ohoni.  Gadawyd y castell i fynd â’i ben iddo yn weddol gynnar, roedd yn rhan or ystadau a gysylltwyd â Chastell Caerdydd.  Erbyn y 19eg ganrif dim ond y sylfaeni oedd yn weddill.

D1093-1-2 p26

Ym 1871, comisiynwyd William Burges gan yr Ardalydd Bute i ail-godi’r castell fel preswylfa wledig i’w ddefnyddio’n achlysurol ym misoedd yr haf, gan ddefnyddio’r olion canoloesol fel sylfaen i’r dyluniad.  Ailgodwyd muriau allanol y castell rhwng 1875 a 1879, ond bu farw ym 1881 cyn cwblhau y gwaith ar y tu mewn.  Cwblhawyd hyn gan aelodau eraill ei dîm ym 1891. Ystyrir fod y tu allan yn adlewyrchiad gweddol gywir o gastell o’r Oesoedd Canol, er bod gan arbenigwyr amheuaeth am ddilysrwydd y tyrrau conigol.  Fodd bynnag, mae’r tu mewn yn ffantasi o symbolaeth ac addurno lliwgar y mae’n rhaid i chi ei weld drosoch eich hun er i’w werthfawrogi.

Go anymarferol yw’r adeilad fel gofod i fyw ynddo ac ychydig iawn o ddefnydd felly a fu arno.  Ers 1950, mae Castell Coch wedi bod yn nwylo’r wladwriaeth ac ar hyn o bryd fe’i rheolir gan CADW fel atyniad i dwristiaid ac fel lleoliad ar gyfer priodasau a digwyddiadau eraill.

David Webb, Gwirfoddolwr Archifau Morgannwg

Ffynonellau a ddefnyddiwyd:

Advertisements

One thought on “Castell Coch, Tongwynlais

  1. Castell Coch, Tongwynlais - Archifau Morgannwg

Gadael Ymateb

Rhowch eich manylion isod neu cliciwch ar eicon i fewngofnodi:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Newid )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Newid )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Newid )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Newid )

Connecting to %s