The Ocean and National Magazine, 1932: Personoliaethau Swyddfa Caerdydd

Mae casgliad yr ‘Ocean and National Magazine’ yn adnodd anhygoel ar gyfer darganfod sut fath o fywyd oedd gan bobl a oedd yn byw ym maes glo De Cymru yn y 1920au a’r 1930au. Wedi ei gyhoeddi gan yr ‘Ocean Coal Company Ltd’ a’r ‘United National Collieries Ltd’, gyda chyfraniadau gan ac ar ran y gweithlu, mae’r gyfres gylchgrawn hon yn cynnwys amrywiaeth eang o erthyglau ar y diwydiant glo a’i hanes, gan gynnwys cysylltiadau diwydiannol, gweithwyr, technoleg, digwyddiadau diwylliannol a chwaraeon. Mae Andrew Booth, un o’n gwirfoddolwyr, yn ddiweddar wedi cwblhau mynegeio’r casgliad gwych hwn. Dyma’r pumed mewn cyfres o erthyglau blog lle mae Andrew yn tynnu sylw at storïau o gylchgronau’r ‘Ocean and National Magazine’.

**********

D1400-9-5-5 Cover

Clawr, Mehefin 1932, D1400/9/5/5

Gyda nifer o erthyglau a chyfraniadau yn rhoi sylw i staff Ocean Coal ac United National, roedd y cylchgronau yn berthnasol i’r darllenwyr. Ym 1932, dechreuodd y cylchgrawn gynnwys disgrifiadau cryptig o staff ei swyddfeydd yng Nghaerdydd. Ni chynigiwyd gwobrau am ddyfalu’r posau ac ni chafodd y bobl yma eu henwi ar unrhyw adeg. Ceir detholiad o’r posau hwyliog hyn isod:

Rhif 1, Mehefin 1932:

He served in the senior service during the war and came out none the worse for his experiences. Probably as a result of this service he is said to be as good a yachtsman as we have amongst us. We have two on the Staff.

D1400-9-5-5 page 184

Personoliaethau Swyddfa Caerdydd, Rhif 1, Without Malice Afterthought, D1400/9/5/5, t.184

Rhif 2, Gorffennaf 1932:

This is a side of him which few people know, but during most dinner hours in winter he may be seen cycling up Bute Road, en route for the public library, and we understand that his part – although a small one – in a recent amateur dramatic performance in his own town was admirably done. Knowing him as the possessor of a charming light tenor voice, this does not surprise us in the least.

Rhif 3, Awst 1932:

Holding a responsible position on the Staff, he rather gives the impression of thinking that this is a job in which he has been specially called by Providence, much as a man feels the call of the Church, and, indeed, in so far as it provides ample scope for a display of genuine tact and politeness to all, Providence could not have made a wiser choice. All who remember the Montgomeryshire Hospitals’ Fete at Llandinam a few years ago will realise how these latter qualities were then brought into prominent relief.

D1400-9-5-5 page 203

Pennawd newyddion o’r rhanbarthau, D1400/9/5/5, t.203. Byddai pob rhifyn o’r Ocean and National magazine yn cynnwys newyddion o lofeydd unigol, o dan y pennawd ‘News from the Districts’

Rhif 4, Hydref 1932:

Far from being a moody individual in the accepted sense of the term, nevertheless his mood is apt to change so quickly that he presents somewhat of an enigma to many and possibly lays himself open to a certain amount of misunderstanding and misjudgement.

Rhif 5, Tachwedd 1932:

His reputation here, although not sought exactly ‘in the canon’s mouth’, was nevertheless considerable, for thanks to his experience as a chorister he was called upon to take an active part in concert party and similar work behind the line. Our Treorchy friends who still cherish happy memories of ‘Captain Mack’, can well imagine that the morale of the troops in the Salonika area was kept well up to scratch.

D1400-9-5-8-Boverton

Tudalen o’r cylchgrawn yn dangos rhai o’r themâu o fewn y cylchgronau, D1400-9-5-8

Rhif 6, Rhagfyr 1932:

(An Imaginary Interview)

You know, I cycle fifteen or twenty miles a day back and fore to work, and pass two or three of my posters on the way. Oh yes. And I must say they don’t look too bad, either. I was only saying to my wife the other day that when our boy grows up I think we’ll put him to sign-writing or in the advertising business. There seems to be money in it doesn’t there?

Andrew Booth, Gwirfoddolwr Archifau Morgannwg

Advertisements

Charles Chaplin yn y Theatr Frenhinol, 11 Chwefror 1891

Mae gan Archifau Morgannwg gasgliad helaeth o bosteri gwreiddiol Theatr Frenhinol Caerdydd ar gyfer y blynyddoedd 1885-1895. Perfformiwyd amrywiaeth eang o adloniant gan gynnwys pantomeim, opera a dramâu, yn y Theatr Frenhinol, oedd ar gornel Stryd Wood a Heol Eglwys Fair, safle Theatr Tywysog Cymru yn nes ymlaen.

D452_5_21

Un o’r posteri nodedig yw’r poster ar gyfer 11 Chwefror 1891 sy’n cynnwys Charles Chaplin yn canu ‘Duty Calls’. Mewn gwirionedd Charles Chaplin yr hynaf oedd hyn, gan dim ond 2 flwydd oed oedd Charlie Chaplin ar y pryd. Diddanwyr neuadd gerdd oedd Charles Chaplin a’i wraig, Hannah, ac ym mis Chwefror 1891, roedd Charles yn perfformio yn yr Empire yng Nghaerdydd. Roedd Charles mor boblogaidd fel iddo gael ei fenthyca ‘am un noson yn unig’ i ymddangos yn y Theatr Frenhinol am berfformiad hirach ac arbennig o’r pantomeim Sinbad the Sailor. Nid oedd priodas Charles a Hannah yn llwyddiant. Methodd eu gyrfaoedd neuadd gerdd ac yn drist buon nhw farw cyn gweld ffyniant gyrfa eu mab fel actor comig a gwneuthurwr ffilmiau oedd yn enwog yn rhyngwladol.

Os hoffech chi weld poster Charles Chaplin neu bosteri eraill sydd yng nghasgliad y Theatr Frenhinol, dewch draw i Archifau Morgannwg, cyfeirnod D452.

Tony Peters, Gwirfoddolwr Archifau Morgannwg

The Ocean and National Magazine, 1931: Argraffiadau o Fordaith i Awstralia (a Seland Newydd!)

Mae casgliad yr ‘Ocean and National Magazine’ yn adnodd anhygoel ar gyfer darganfod sut fath o fywyd oedd gan bobl a oedd yn byw ym maes glo De Cymru yn y 1920au a’r 1930au. Wedi ei gyhoeddi gan yr ‘Ocean Coal Company Ltd’ a’r ‘United National Collieries Ltd’, gyda chyfraniadau gan ac ar ran y gweithlu, mae’r gyfres gylchgrawn hon yn cynnwys amrywiaeth eang o erthyglau ar y diwydiant glo a’i hanes, gan gynnwys cysylltiadau diwydiannol, gweithwyr, technoleg, digwyddiadau diwylliannol a chwaraeon. Mae Andrew Booth, un o’n gwirfoddolwyr, yn ddiweddar wedi cwblhau mynegeio’r casgliad gwych hwn. Dyma’r pedwerydd mewn cyfres o erthyglau blog lle mae Andrew yn tynnu sylw at storïau o gylchgronau’r ‘Ocean and National Magazine’.

D1400-9-4-1 Cover

[Delwedd: Clawr, Ionawr 1931, D1400 / 9/4/1]

Law yn llaw ag erthyglau ar faes glo’r de, ceir erthyglau eraill gwahanol yn y cylchgrawn, gan gynnwys erthyglau teithio. Ym 1931 a 1932 ar dudalennau’r cylchgrawn gwelwyd cyfres o erthyglau a ysgrifennwyd gan W.H. Becker, cyfarwyddwr y Meistri. Latch and batchelor Ltd., Gwneuthurwyr Rhaffau Dur, Birmingham, yn trafod ei ymweliad ag Awstralia a Seland Newydd. Dechreuodd yr erthyglau ym mis Mawrth 1931, a pharhau hyd Awst 1932.

D1400-9-4-3 page 89

 [Yr SS Empress of Scotland, yn gadael Llociau Miraflores]

 

Mae Becker yn dechrau ei adroddiad â’r daith o Southampton i Gamlas Panama. Bu’n freuddwyd gan Becker i ymweld â Chamlas Panama a thrwy ei ddisgrifiad manwl o’r daith saith awr ar ei hyd, gall darllenwyr weld na chafodd ei siomi. Ar gwblhau’r daith i ben draw Camlas Panama, mae rhifyn Ebrill 1931 yn parhau â mordaith Becker ar draws y Môr Tawel, gan gynnwys croesi’r Cyhydedd, lle disgrifia Becker y tywydd fel eithriadol o oer. Wrth i’w daith ar draws y Môr Tawel fynd rhagddi, mae Becker yn cofnodi cwrdd â thrigolion Ynysoedd Pitcairn ac yn disgrifio peth o’r bywyd gwyllt a welodd ar ei daith.

D1400-9-4-4 page 121

 [Cip ar Ynys Pitcairn a rhywfaint o’i thrigolion gwrywaidd]

 

Wedi croesi’r Môr Tawel, glania Becker yn Wellington yn Seland Newydd. Yn ôl ei erthygl yn rhifyn mis Mai 1931, fe welwn Becker yn darganfod Wellington, cyn croesi i Ynys y De, Seland Newydd a mwynhau taith gyffrous mewn car trwy gefn gwlad bryniog, dyffrynnoedd coediog a dwy gadwyn o fynyddoedd. Mae’n dwyn i gof nad oedd rhan olaf y daith yn arbennig o gyflym, ar gyfartaledd yn teithio ar gyflymder o wyth milltir yr awr oherwydd y troadau yn y ffordd. Parhaodd i deithio drwy Ynys y De yn rhifyn Mehefin, gan ymweld â Nelson, lleoliad daeargryn a darodd yno ym 1929.

D1400-9-4-5 page 162

 [Ffordd foduro nodweddiadol yn Seland Newydd]

 

Gan barhau ar Ynys y De, edrydd rhifyn Gorffennaf am Becker yn ymweld â phyllau glo yn Greymouth a melinau coed yn Hokitika. Gwelwyd nifer o wythiennau glo yn agos at y ffordd yn ardal Greymouth ac fe arhosodd y criw teithio ger un o’r gwythiennau i siarad â chriw o lowyr – gan ddarganfod fod rhai o’r gweithwyr wedi dod draw o wledydd Prydain, gan gynnwys Evan Jones, glöwr o dde Cymru!

D1400-9-4-7 page 231

 [Criw o lowyr hapus yr olwg, Greymouth, Seland Newydd]

 

Yn rhifyn Awst a Medi, cawn hanes Becker yn dringo rhewlif Franz Joseph, yna’n dal y trên i Christchurch. Erbyn diwedd 1931 mae Becker wedi dychwelyd i Wellington, lle mae’n ymweld ag adeiladau’r Senedd. Gan anelu am Auckland, mae’n disgrifio Wairakei a’r ffynhonnau poethion yn y warchodfa genedlaethol.

D1400-9-4-11 page 398

 [Ffynnon Boeth Plu Tywysog Cymru]

 

Er mai ‘Mordaith i Awstralia’ oedd teitl hanes Becker, erbyn diwedd 1931 yr oedd yn dal i fod yn Seland Newydd ac ni chyrhaedda Awstralia tan rifyn mis Ebrill 1932, lle ceir cofnod ganddo o weld Pont Harbwr Sydney bron iawn â chael ei chwblhau. Ymddangosodd yr erthygl olaf am y fordaith yn rhifyn mis Awst 1932.

Andrew Booth, Gwirfoddolwr Archifau Morgannwg

Clawr, Ionawr 1931, D1400/9/4/1

Yr SS Empress of Scotland, yn gadael Llociau Miraflores, D1400/9/4/3, t.89

Cip ar Ynys Pitcairn a rhywfaint o’i thrigolion gwrywaidd, D1400/9/4/4, t.121

Ffordd foduro nodweddiadol yn Seland Newydd, D1400/9/4/5, t.162

Criw o lowyr hapus yr olwg, Greymouth, Seland Newydd, D1400/9/4/7, t.231

Ffynnon Boeth Plu Tywysog Cymru, D1400/9/4/11, t.398