Metron Clara Deacon o Ysbyty Tywysog Cymru, Caerdydd

Roedd Clara Deacon yn Fetron Cynorthwyol yn Ysbyty’r Frenhines Mari, Roehampton, a arloesodd ym maes trin ac adsefydlu milwyr a morwyr a gollodd freichiau neu goesau yn ystod y Rhyfel Mawr. Sefydlwyd Ysbyty Tywysog Cymru i ddarparu’r gwasanaeth hwn yng Nghymru.

Dechreuodd Clara ar ei dyletswyddau yn Fetron yng Nghaerdydd ar 8 Ionawr 1917. Talwyd £70 iddi y flwyddyn, gan gynnwys golch a llety, ac roedd yn rhaid iddi roi rhybudd o 3 mis petai’n gadael y swydd. Erbyn 9 Mai 1917, cytunwyd ei phenodi’n Benswyddog (swydd filwrol). Yn Rhagfyr 1917 cododd ei chyflog i £104, ac yn Rhagfyr 1918 cododd i £130.

Does dim amheuaeth fod y Pwyllgor yn meddwl ei bod yn hynod o werthfawr, i’r graddau y cytunwyd i greu fersiwn unigryw o fathodyn yr ysbyty er anrhydedd iddi yn Nhachwedd 1918. Fel arfer, cyflwynwyd bathodyn yr ysbyty mewn metel bas i staff a roddodd wasanaeth da, ond cytunwyd y byddai’r bathodyn hwn yn un aur ac enamel gyda diemwntau.

Argymhellwyd hefyd gydnabod ei hymroddiad, ei gallu a’i hegni mewn ffordd fwy ffurfiol. Ym Mawrth 1920, daeth Clara Deacon yn Aelod o Adran Sifil Urdd Ragoraf yr Ymerodraeth Brydeinig (MBE).

Tynnwyd y ffotograff hwn o staff yr ysbyty yn y 1920au. Mae’n ymddangos ei fod y tu allan i 1 a 3 Richmond Crescent. Mae’n debyg bod y Penswyddog Deacon, yn y canol, yn gwisgo ei MBE.

Cafodd ei dal o hyd mewn dyledus barch a chododd ei chyflog i £136 yn Rhagfyr 1919. Ym 1923, cododd eto i £150 gyda thâl cydnabyddiaeth o £30. Ym 1929, cododd statws Clara i fod yn ‘Benswyddog a Metron’, a wellodd ei chyflog hyd yn oed ymhellach i £220, gyda chynnydd o £10 bob blwyddyn i £250, ynghyd â lwfans gwisg o £15 y flwyddyn.

Yn Awst 1933, penderfynodd Clara ymddeol. Ni lwyddodd unrhyw geisiadau i’w chael i dynnu’n ôl ei chais i ymddiswyddo, a dechreuodd ar ei hymddeoliad ym 1934. Noda cofnodion y Pwyllgor Gweithredol ar 8 Ionawr 1934 yr anrheg ymddeol a gyflwynwyd i’r Penswyddog a’r Metron Clara Deacon.

Mae cofnodion Ysbyty Tywysog Cymru, Caerdydd, ar gael yn Archifau Morgannwg.

Roy Dowell, Gwirfoddolydd yn Archifau Morgannwg

Advertisements

Gadael Ymateb

Rhowch eich manylion isod neu cliciwch ar eicon i fewngofnodi:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Newid )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Newid )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Newid )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Newid )

Connecting to %s