Gwasanaeth Archifau Gorllewin Morgannwg

Mae ambell eitem o blith y 75fed eitem a restrwyd gennym wedi ein gadael erbyn hyn. Mae rhai wedi eu trosglwyddo i Wasanaeth Archifau Gorllewin Morgannwg yn Abertawe, a ddatblygodd o un o ganghennau Archifdy Morgannwg.

Pan rannwyd sir hanesyddol Morgannwg yn 3 gan y Ddeddf Llywodraeth Leol, a ddaeth i rym ym 1974, cytunodd siroedd newydd Canol, De a Gorllewin Morgannwg i gefnogi gwasanaeth archif cyfunol. Roedd y symudiad hwn, yn seiliedig ar yr archifdy a oedd eisoes yn bodoli, yn enghraifft gynnar o gydweithio ar draws ffiniau.Parhaodd y gwasanaeth hwn ym Mharc Cathays a chyhoeddodd Cyngor Sir Gorllewin Morgannwg fwriad i greu Swyddfa Cofnodion Ardal Gorllewin Morgannwg o fewn y gwasanaeth, er mwyn iddo allu diwallu anghenion y boblogaeth yn fwy effeithiol.Drwy gydol y 1970au hwyr, ystyriwyd nifer o safleoedd, gan gynnwys byncer niwclear ac eglwys wag. Roedd y rhain i gyd yn rhy ddrud.Derbyniwyd cynnig o le yn neuadd newydd y sir yn y pen draw, er na chwblhawyd y lle tan 1982.

Yn y cyfamser, roedd cofnodion yn dal i gael eu derbyn, eu rhestru a’u cadw yng Nghaerdydd, gyda pwynt mynediad wedi ei staffio unwaith pob mis ar gael mewn ystafell wedi ei ddarparu gan Adran Hanes Prifysgol Abertawe.Erbyn Awst 1982 roedd Neuadd y Sir wedi ei gwblhau a symudodd yr ystafell chwilio misol i Swyddfa Cofnodion Ardal Gorllewin Morgannwg.Cafodd yr ystorfa hon gymeradwyaeth yr Arglwydd Ganghellor ym mis Hydref 1983. Cytunwyd ar adrannau o’r Casgliad i’w trosglwyddo i’r lleoliad newydd o fis Hydref ymlaen ac agorodd y Swyddfa i’r cyhoedd ar 5 Mawrth 1984.

Penodwyd Archifydd penodol ar gyfer Gorllewin Morgannwg ym mis Hydref 1982. Arhosodd Elisabeth Bickford yn y swydd tan fis Awst 1987. Fe’i holynwyd gan Susan Beckley ym mis Ionawr 1988. Cafwyd help gan staff o bencadlys Caerdydd a weithiodd hefyd ar ganllaw i’r archifau oedd yn y gangen.

Gwasanaeth Archifau Gorllewin Morgannwg

Gwasanaeth Archifau Gorllewin Morgannwg

Ym mis Ebrill 1992 tynnodd Cyngor Sir Gorllewin Morgannwg allan o’r Gwasanaeth Archif Ar-y-Cyd.Trodd y gangen yn Swyddfa Cofnodion Sir Gorllewin Morgannwg.Cytunwyd ar sut y byddai’r celfi a’r offer ac unrhyw daliadau oedd yn weddill yn cael eu rhannu. Mater cymharol hawdd oedd rhannu’r Casgliad, er bod cyfres neu ddwy wedi peri peth anghytuno.Mae’r ddwy swyddfa yn dal i gydweithio, ac mae yna draddodiad da o gyfnewid staff.Bu Gwasanaeth Archifau Gorllewin Morgannwg yn dathlu ei ben-blwydd eleni hefyd, a chynhaliwyd diwrnod agored llwyddiannus.Pan aildrefnwyd llywodraeth leol eto, tyfodd y gwasanaeth pan unodd ag Archif Dinas Abertawe, a bu’n barhau fel gwasanaeth ar-y-cyd ar gyfer Dinas a Sir Abertawe a Chyngor Bwrdeistref Sirol Castell-nedd Port Talbot. Mae erbyn hyn yn wasanaeth gweithgar iawn ac yn cyfrannu’n fawr at fentrau archifau Cymru.

Elisabeth Bennett - Archif Richard Burton

Elisabeth Bennett – Archif Richard Burton

Mae yr Archifydd Ardal cyntaf, Elisabeth Bennett erbyn hyn, yn bennaeth ar Archif Richard Burton ym Mhrifysgol Abertawe, y swyddfa gyntaf yng Nghymru i gael Achrediad Gwasanaeth Archif dan y cynllun newydd.

Rydyn ni’n falch iawn o fod yn rhan o’r un teulu!

Advertisements

Gadael Ymateb

Rhowch eich manylion isod neu cliciwch ar eicon i fewngofnodi:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Newid )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Newid )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Newid )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Newid )

Connecting to %s